سنگهای كلیه و مجاری ادرار
موضوع مطلب :
مقالات پزشکی ،
وقتی سنگهای كلیه برای شما مسئله می
گردد: اگر یكبار سنگ كلیه پیدا كرده و آنرا دفع كرده باشید، می دانید كه
چقدر دردناك است. بعضی معتقدند كه از درد زایمان نیز بدتر است. خوشبختانه
پزشكان امروزه می توانند به شما كمك كنند تا با درمانهای مناسب و برنامههای
پیش گیری كننده بطور سریع و مطمئن سنگهای سیستم ادراری را مرتفع سازید.
روشهای پیش گیری كننده در صورتی كه در سرتاسر عمر اجرا گردد خطر عود مجدد را
بسیار كاهش می دهند.
سنگهای ساكن در گوشه و كنار كلیه اغلب درد ایجاد نمی نمایند ولی بیشتر
آنها بخصوص اگر بحركت درآیند دردهای اغلب بصورت موج از پهلو و پشت شروع شده، به
جلوی شكم و كشاله ران و دستگاه تناسلی منتهی می گردند. سایر علائم، تهوع، استفراغ،
ادرار خونی یا سوزش و تكرر ادرار است.
داشتن سابقه فامیلی شما را در خطر ابتلاء بیشتری قرار میدهد. برسیهای
پزشكی به پزشك كمك میكند تا از علت نوع، سنگ درمان و روش پیش گیری آن آگاه
شوید. مثلا روشهایی وجود دارد كه كمك می كند تا سنگ بطور طبیعی دفع شود یا آنرا
با ماشین مخصوص خرد نماید یا اقدام به جراحی نماید. و یا با پیش گیری مثل جذب زیاد
آب خاطره بد آنرا به دور دستها بسپارند.
آیا شما در خطر ابتلاء به سنگ كلیه
هستید؟ افرادی كه دچار سنگ می شوند اغلب وجوه مشترك دارند اگر شما مردی
میان سال باشید سه برابر بیشتر از خانمهای هم سن خود در خطر ابتلاء می باشید اگر
آب زیاد مصرف نمی كنید یا در منطقه گرم زندگی می كنید با زهم احتمال گرفتاری شما
بیشتر می گردد.
بدین منظور می توانید به سوالات زیر
پاسخ دهید خود را محك بزنید. آیا كمتر از هشت لیوان آب در روز مصرف می
كند. خیر□بله□
آیا در مناطق گرمسیر زندگی می كنید؟ خیر□بله□
آیا قبلا مبتلا به سنگ ادراری بودهاید؟ خیر□بله□
آیا مردی بین سنین 30-50 هستید؟ خیر□بله□
آیا اغلب عادت دارید مواد پركلسیم مصرف كنید؟ خیر□بله□
آیا اغلب عادت دارید نمك زیاد مصرف كنید؟ خیر□بله□
آیا اغلب مواردی كه اگزالات زیاد دارند مثل انواع نوشابه رنگی، شكلات،
اسفناج، چای و دانههای روغنی مصرف می كنید؟ خیر□بله□
آیا عفونت كلیه داشته و یا تكرار شده است؟ خیر□بله□
هر چه جواب سئوالات شما بله باشد خطر بیشتر است. اما پس از مطالعه دقیق
این نوشتار میتوانید به میزان زیادی این خطرات را كاهش دهید.
اندازه سنگها یا آنقدر كوچك هستند مثل شن یا
آنقدر بزرگ اندازه گردو معمولا انواع متوسط را می توان با دستگاه خرد كرد و انواع
بزرگ را با جراحیهای مختلف خارج نمود.
با چگونگی ایجاد سنگ آشنا
شویم: كلیههای لوبیایی شكل شما در حقیقت صافیهای بدن هستند آنها در
سرتاسر روز و شب خون را تصفیه و مواد شیمیایی و املاح را كه خورده و آشامیدهاید را
از آن جدا می نمایند. كلیههای سالم مواد شیمیایی حل نشده را كه بدن نیاز ندارد
در ادرار آزاد می نمایند. اما اگر بعضی از آنها در كلیه باقی بماند و تجمع نماید
تشكیل سنگ می دهد.
درست مثل ورود جسم خارجی در یك صدق كه در اطرافآن مروارید تشكیل می
گردد. این سنگها می توانند در كلیه باقی مانده و یا بحركت درآیند. اندازه، جنس
و محل قرار گرفتن سنگ نوع برنامه درمانی را تعیین می نماید. از دست دادن مایع
زیاد از بدن و غلیظ شدن ادرار منجر به رسوب مواد شیمیایی می گردد. مصرف توام موادی
كه دارای اگزالات و كلسیم هستند و افزایش جذب آنها از رودهها و زیادی دفع آنها از
كلیهها از علل تشكیل سنگ هستند. عفونتهای مكرر دستگاه ادراری با تغییر در تعادل
حالت اسیدی و قلیایی ادرار و كاهش جریان آن نیز جزو عوامل مستعد كننده است.
چه جاهایی سنگ تشكیل می
شود؟ كلیه دارای یك قسمت گوشتی یا كارخانه ایجاد ادرار است كه توسط
قیفهایی از قسمتهای مختلف این كارخانه ادرار تحویل و به داخل محوطهایی به نام
لگنچه ریخته می شود و از آنجا بوسیله لولهایی بنام حالب ادرار به مثابه منتقل و
سپس دفع می گردد سنگ در داخل قیفها تشكیل بعضی از آنها به داخل حالب حركت كرده و
آنجا گیر می كند كه باعث دردهای شدید میگردد. بعضی در داخل قیفها با لگنچه باقی
می ماند بزرگ می شود بحدی كه گاهی شبیه شاخ گوزن می گردد.
بررسیهای پزشكی منظور اینست
كه پزشك دریابد آیا بیمارش قبلا سنگ داشته است یا خیر مثل پرسیدن اینكه: آیا سنگ
داشته اید؟ آیا سابقه فامیلی دارید؟ آیا درد ناگهانی یا مبهم پهلو دارید یا
اینكه تب می كنید؟ چقدر آب در روز مصرف می كنید؟ و اگر دارید با مشخص كردن
اندازه، شكل، محل، تركیب آن درمان مناسب را انتخاب نماید. اندازه گیری درجه
حرارت و یا بررسی حساسیت پشت و كمر و پهلوها از دیگر معاینات احتمالی خواهد
بود.
آزمایشات تشخیصی 1-
آزمایش ادرار جهت بررسی وجود خون و عفونت در آن 2- كشت ادرار 3- آزمایش خون:
در صورتیكه افزایش سلولهای سفید دیده می شود به عفونت مشكوك میشویم.
تصویربرداری 1- عكس ساده:
تصویری از تمام شكم داده و بطور كلی محل اغلب سنگها را مشخص می نماید. 2- عكس
IVP یا اصطلاحا رنگی كه با تزریق ماده حاجب انجام شده و جزئیات كلیهها، حالبها و
مثانه را مشخص می نماید. 3- سونوگرافی: كه وجود احتمالی سنگ و یا انسداد را در
سیستم ادراری نشان می دهد.
آزمایشات متابولیك یا سوخت و
ساز اگر سنگ داشته یا دفع كرده یا به نحوی آنرا خارج نموده اید پزشك جهت
بررسی انواع املاح ادراری عامل ایجاد سنگ و بررسی شانس ابتلاء مجدد در آینده،
ادرارجمع آوری شده در 24 ساعت را همراه آزمایشات مشابه در خون، درخواست خواهد
نمود.
درمان طبی بیشتر سنگ های
ادراری كوچك بوده و خودبخود دفع می گردند بطوری كه گاهی اندازه آن مثل هسته های ریز
موجود در میوه جات می باشد. رنگ سنگ ممكن است قهوه ای ـ سیاه یا طلایی باشد. در این
مواقع درمان بصورت انتظاری بوده و نیاز به صبر و حوصله دارد. 1-مصرف آب فراوان
2-جمع آوری ادرار در ظرف یا عبور از آن پارچه نازك جهت پیدا كردن سنگ دفع شده.
3-در صورت دردهای شدید از مسكن كه توسط پزشكی تجویز شده می توان استفاده كرد.
4-گاهی برای كنترل درد لازم است بطور موقت در بیمارستان و بخش های سرپایی بستری
گردید. گاهی در مورد سنگ ها اسیداوریكی یا سیستینی پزشكی داروهایی تجویز می نماید
تا به حل شدن سنگ كمك نماید. البته ممكن است مجبور باشید برای تمام زندگی خود آن را
مصرف نمایید. در صورت وجود سنگ های عفونی پزشك آنتی بیوتیك توصیه كرده و پس از
اتمام دارو اقدام به خارج نمودن سنگ خواهد نمود. سنگ های كلسیم اگزالات با دارو حل
نمی شوند ولی دارو در پیشگیری از وقوع مجدد آنها موثر است.
سنگ های اسیداوریكی تولی
بیش از اندازه اسیداوریك كه با وجود میزان زیاد گوشت در غذای روزانه تشدید می گردد
و ممكن است منجر به تولید سنگ اسیداوریكی شود. دارویی مثل آلوپورنیول مقدار
اسیداوریك را كاهش داده و بی كربنات سدیم یا جوش شیرین این نوع سنگ را حل می نماید.
پیشگیری شامل مصرف آب زیاد، كاهش مصرف گوشت و معاینات پزشكی می باشد.
سنگ های سیستینی غیر شایع و
ارثی هستند و از تجمع سیستین (یك نوع اسید آمینه) زیاد در ادرار ایجاد می گردد. پنی
سیلین آمین باعث كاهش ان و بی كربنات باعث حل سنگ های سیستینی می گردند. پیشگیری با
مصرف آب زیاد، كاهش مصرف متیونین (ماده شیمیایی موجود در ماهی) و معاینات مرتب
پزشكی می باشد.
سنگ های عفونی این سنگ ها
در اثر عفونت مكرر كلیه و مثانه كه باعث تغییرات شیمیایی محیط آنها و بهم خوردن
تعادل اسید و باز می شود ایجاد می گردد. آنتی بیوتیك به مدت طولانی جهت رفع
عفونت قبل از هر گونه اقدام درمانی دیگر توصیه می شود. جهت پیشگیری : مصرف آنتی
بیوتیك طولانی مدت؛ مصرف آب فراوان و ویزیت مكرر پزشك لازم است.
درمان های غیر طبی سنگ شكنی بروی اندامی یا
ESWL اگر سنگ سیسم ادراری بطور طبیعی دفع نشود و درمان های طبی موثر نباشد آن
وقت شما كاندیدای خوبی برای سنگ شكنی هستند. این وسیله تقریباً جدید سنگ را خرد
كرده بطوری كه اغلب نیاز به دخالت جراحی نمی باشد. این وسیله با استفاده از یك منبع
انرژی و با متمركز كردن این انرژی بر روی سنگ و ایجاد موج، سنگ را به قطعات ریز
تبدیل می نماید. البته گاهی نیاز است چند بار این عمل تكرار شود و یا از سایر وسایل
بطریق درون اندامی جهت تسهیل در خرد شدن سنگ استفاده نمود.
درمان جراحی : امروزه سنگ
شكن بسیاری از سنگ ها را درمان می نماید و اقدامات جراحی كمتر از سابق بكار می آید
منتهی در بعضی موارد جراحی قبل، بعد و یا بجای سایر اقدامات لازم می شود. اگر
بیماری احتیاج به جراحی داشته باشد معمولاً پزشك با بیمار در میان می گذارد و نحوه
انجام، خطرات، عوارض ، نوع بیهوشی و غیره را توضیح می دهد. مانند هر اقدام
درمانی دیگر پیگیری و برنامه های پیش گیری كننده جهت كاهش شانس ابتلا مجدد را جدی
بگیرید.
روش های جراحی : 1- خارج
كردن سنگ از طریق حالب با وسیله ایی بنام یورتروسكوپ این وسیله كمك می كند كه
پزشك سنگ های انتهای حالب را بدون دادن شكاف پزشكی بخصوص اگر اندازه آن كوچك باشد
خارج نماید. معمولاً اقامت بیمار در بیمارستان كوتاه بوده و ممكن است تا مدتی یك
سوند ظریف داخل سیستم جهت راحتی تخلیه ادرار از كلیه با شما برای مدتی كوتاه باقی
بماند.
ممكن است چند روزی درد خفیف یا ادرار خون آلود داشته باشید اگر دچار تب،
خونریزی شدید یا دردهای مقاوم شدید با پزشكی خود تماس بگیرید. در ضمن جهت
پیشگیری از تشكیل سنگ مجدد برنامه های ارائه شده توسط پزشك و ملاقات مرتب با وی را
فراموش نفرمایید.
1- سنگ شكنی با سوراخ كوچك پوستی
این روش به نام سنگ شكنی از طریق پوست خوانده می شود. معمولاً
سنگهای كلیوی بزرگتر از 5/2 سانتی متر با ایجاد شكاف كوچك بر روی پوست و با عبور
لولهای باریك به داخل كلیه و خرد كردن سنگ درمان می گردند. در این روش ممكن است
بیمار جهت خارج شدن راحت ادرار از كلیه تا مدتی كوتاه سوندی داشته باشد كه یك سر آن
در كلیه و سر دیگر آن از راه پوست خارج گردد. این سوند 3-2 روز بعد توسط پزشك
خارج خواهد شد كنترل سه ماهه نشان خواهد داد كه آیا ذراتی از سنگ هنوز باقی است یا
خیر؟ در صورت بروز تب، خونریزی از محل زخم یا ادرار و دردهای مقاوم با پزشك تماس
بگیرند.
2- جراحی باز علیرغم پیشرفت
تكنولوژی جدید بعی از سنگ ها بعلت اندازه بسیار بزرگ و نوع استقرار و جنس آن نیاز
به جراحی باز دارند. در این صورت پزشك با ایجاد شكاف بزرگتر در پهلو سنگ را از
كلیه یا حالب خارج و محل آن را دوخته و جهت تخلیه ترشحات احتمالی لوله ای در كنار
محل عمل باقی گذاشته و انتهای آن را از راه پوست بیرون می گذارد تا بعداً آنرا خارج
نماید. معمولاً 4 تا 7روز در بیمارستان بستری بوده و در این مدت پزشك درن (لوله) را
از پهلو خارج می نماید. حداقل 6 هفته نیاز به استراحت داشته و ملاقات مرتب با پزشك
را فراموش نكنید.
تهیه کننده : دکتر بابک جمشیدیان
www.pezeshkonline.ir
ارسال شده توسط:مدیر سایت در
چهارشنبه 25 آذر 1388 |
نظرات()
برچسب ها:
سنگهای ،
كلیه ،
و ،
مجاری ،
ادرار ، |